ศัพท์สำคัญในเรื่องที่ 9 มีสติเผชิญกับปัญหา รักษาสัจจะเป็นธรรมคุ้มภัย

ภาพประกอบการเรียนรุ้ ก 9

โดยเอ็มรุทรกุล

 

แก้ววิเศษ คือ แก้วที่มีค่ามาก บางชนิดมีเวทมนต์ดลบันดาลสิ่งต่าง ๆ ได้ตามต้องการ

ครุฑ คือ ราชาแห่งนกในตำนานอินเดีย เชื่อว่าได้อิทธิพลมากจากนกอินทรีศักดิ์สิทธิ์ในตำนานของชาวอารยัน

คุณธรรม คือ ความดีงามที่ถูกปลูกฝังขึ้นในจิตใจ หรืออุปนิสัยอันดีงามซึ่งสั่งสมอยู่ในดวงจิต

ความเลื่อมใส คือ มีความเชื่อถือ มีความศรัทธา หรือเห็นชอบด้วย

จริยธรรม ในที่นี้หมายถึง คุณความดีแห่งการมีความประพฤติที่ดีงามเพื่อประโยชน์สุขของตนเองและสังคม

เทวดา เทพ หรือสุระ คือ อมนุษย์ที่มีความเป็นทิพย์ อยู่ในสวรรค์ หรือเป็นพวกเดียวกับพระอินทร์ เช่นพวกรุกขเทวดา เทพอารักษ์ในที่ต่าง ๆ ในโลกมนุษย์ ที่เป็นศัตรูกับพวกอสูร หรือ อสุระ

นักเลง คือ ผู้ฝักใฝ่หรือคลั่งไคล้ในสิ่งนั้น ๆ เช่น นักเลงปืน นักเลงสุรา

นักเลงใหญ่ หรือนักเลงโต คือ อันธพาล, ผู้เกะกะระราน

นางกำนัล ในที่นี้หมายถึง ผู้หญิงในวังที่ถูกเกณฑ์หรือคัดเลือกมาเพื่ออยู่งานที่รับใช้พระราชา และพระญาติ โดยที่ยังไม่ถือว่าเป็นชายา (ภรรยา) ของพระราชา และพระญาติ บางครั้งเรียกว่า “นางใน” หรือ “นางข้าหลวง”

นางสนม ในที่นี้หมายถึง นางในที่ได้รับความโปรดปรานจากพระราชา หรือพระญาติ , ผู้หญิงที่แต่งตั้งให้เป็นเจ้าจอมมารดา (มีลูกกับพระราชา) หรือเจ้าจอมอยู่งาน (ถวายตัวร่วมห้องนอนกับพระราชา) มีตำแหน่งสูงมากกว่านางกำนัลทั่วไป

ประทุษร้าย คือ ทำร้าย, ทำให้บาดเจ็บ หรือ ทำให้เสียหาย

บาดาล คือ พื้นที่ใต้ระดับผิวดินลงไป เรียกนํ้าที่สูบจากใต้ดินที่ลึกไม่ตํ่ากว่า ๑๐ เมตรว่า นํ้าบาดาล

บาดาลโลก คือ ดินแดน หรือโลกที่อยู่ใต้พื้นดิน และใต้น้ำ

พระชายา ในที่นี้หมายถึง ภรรยาของพระราชา เจ้าชาย หรือพระญาติ ที่มีตำแหน่งต่ำกว่าพระมเหสี

พระยานาค หรือ พญานาค ก็ว่า (พญา เขียนแบบเขมร และคำไทยโบราณ) หมายถึงงูใหญ่ชนิดหนึ่ง ในวรรณคดีไทยว่า มีแก้ววิเศษ สามารถแปลงเป็นมนุษย์ได้ บางตนมีอำนาจเวทมนตร์มากเหมือนเทวดา แต่จุดเด่นของร่างกายพระยานาคในวรรณคดีคือ มีส่วนผสมพิเศษของงูพิษหลายชนิดเข้าด้วยกันคือ สามารถพ่นพิษร้าย (เหมือนงูเห่าพ่นพิษ) แผ่แม่เบี้ยได้เหมือน (งูจงอาง) แต่มีงอนหรือเขาเหมือนงูพิษบางชนิดในทวีปยุโรป (nose-horned viper)

พระราชา คือ กษัตริย์ผู้ได้รับการแต่งตั้งให้ปกครองหรือเป็นประมุขของแผ่นดิน

พระมเหสี หรือมเหสี คือ ภรรยาของพระราชาที่มีตำแหน่งสูงสุด

พระอินทร์ คือ ผู้ปกครองเทวดาต่าง ๆ อาศัยอยู่ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ หรืออินทรโลก มีสายฟ้าเป็นอาวุธ ทรงช้างเอราวัณ มีคำเรียกหลายชื่อเช่น ท้าวพันตา ท้าวโกสีย์ ท้าวสหัสนัย พระวัชรปาณี เป็นต้น

มัวเมา คือ หลงละเลิง

เมืองนาค คือดินแดนของพวกงูและพระยานาคต่าง ๆ ใต้ดิน ใต้น้ำหรือบาดาลโลก

ยักษ์ ยักษ์ คือ เป็นอมนุษย์พวกหนึ่งที่เป็นเทพพื้นเมืองของอินเดีย ในศาสนาไชนะยักษ์คือเทพารักษ์พวกหนึ่งที่เป็นเทพชั้นรอง บางตนอาศัยอยู่บนต้นไม้ ในวรรณคดีฮินดูยักษ์เป็นพวกเดียวกับเทวดา คำว่ายักษ์แปลว่ายิ่งใหญ่ ส่วนใหญ่ยักษ์มีหน้าตาสวยงาม ในวรรณคดีบาลีหรือพุทธศาสนา ยักษ์เป็นอมนุษย์ตัวใหญ่ หน้าตาหน้ากลัว กินสัตว์ต่าง ๆ และคนเป็นอาหาร

วาจาสัตย์ คือ  ทำตามสิ่งที่เคยพูด หรือคำมั่นสัญญา

สกา คือ เกมการเล่นพนันอย่างหนึ่งของอินเดียโบราณ ใช้ลูกบาศก์ (ลูกเต๋าแบบอินเดีย) ทอดแล้วเดินตัวสกาตามแต้มลูกบาศก์.

สัจจะ คือ ความจริง และความจริงใจ

สัจจบารมี ในที่นี้หมายถึง คุณความดีคือความซื่อสัตย์

สันติธรรม คือ คุณความดีต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมความสงบสุขและเรียบร้อยของสังคม

สันติสุข คือ ความสุขที่เกิดจากความสงบเรียบร้อยของสังคม

สัมพันธไมตรี คือ ความผูกพันกันฉันมิตร

อิทธิพล ในที่นี้หมายถึง อำนาจที่สามารถบันดาลให้ผู้อื่นคล้อยตาม หรือทำตาม

 

 

กลับไปที่หน้าหลัก		กลับไปที่ชาดก