ศัพท์สำคัญในเรื่องที่ 10 ให้ทานด้วยปัญญาและความฉลาด
เขาวงกต คือ ชื่อภูเขาลูกหนึ่งซึ่งมีทางเข้าออกวกวนอาจทำให้หลงทางได้
ในเรื่องมหาเวสสันดรชาดก กล่าวว่าอยู่ในป่าหิมพานต์ ในหุบเขาหิมาลัย เป็นที่พระเวสสันดรไปตั้งกระท่อมอยู่กับครอบครัวเมื่อถูกเนรเทศจากแคว้นสีพี
ขอทาน คือ
ผู้ที่เลี้ยงชีพด้วยการขอเงินและสิ่งต่าง ๆ จากผู้อื่น
ค่าไถ่ คือ ทรัพย์สิน
หรือประโยชน์ที่เรียกตอบแทนเพื่อแลกเปลี่ยนกับอิสรภาพของผู้ถูกจับกุมเป็นทาส หรือลักพาตัว
ฉกษัตริย์ (อ่าน ฉอ-กะ-สัด หรือ ฉ้อ-กะ-สัด) คือ กษัตริย์ทั้ง 6 คน ได้แก่ พระราชาสัญชัย พระมเหสีผุสดี พระเวสสันดร
พระชายามัทรี พระราชนัดดากัณหา และพระราชนัดดาชาลี
ช็อก (ตาย) คือ อาการที่อวัยวะต่าง ๆ ของร่างกายทำงานไม่ได้จนหมดสติ หรือถึงแก่ชีวิต เช่น ปีนี้ร้อนมาจนมีคนแก่ช็อกตายไป หลายคน
ชักแม่น้ำทั้ง
5 ในที่นี้คือสำนวนมีความหมายโดยนัยคือ ยกเหตุผลมาหว่านล้อม ยกยอก่อน
แล้วจึงหันเข้าหาจุดประสงค์ (ซึ่งแม่น้ำทั้งห้าความหมายโดยตรงคือ ปัญจมหานที
ซึ่งเป็นแม่น้ำในประเทศอินเดียเหนือที่ถูกกล่าวถึงในเรื่องพระเวสสันดรชาดก)
ช้างเผือก คือ
ช้างที่มีสีผิวอ่อนผิดปกติเนื่องจากกรรมพันธุ์ซึ่งเกิดขึ้นได้กับสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ
เช่น คนเผือก วัวเผือก ลิงเผือก หรือนกยุงขาว ซึ่งมีลักษณะของร่างกายผิวซีดขาว
หรืออ่อนลงผิดจากธรรมชาติ
ทรง ในที่นี้แปลว่า
มี ตั้งอยู่ เช่น ทรงคุณค่า (มีคุณค่า) ทรงธรรม (ตั้งอยู่ในคุณธรรม) ขี่หรือนั่งบนสัตว์ที่ใช้เป็นพาหนะ
เช่น ทรงม้า (ขี่ม้า) ทรงช้า (ขี่ช้าง) ทรงรถม้า (นั่งบนรถม้า)
ทาน คือ
การให้ หรือสิ่งของที่ให้
ทานบารมี
ในที่นี้คือ คุณความดีที่เป็นเลิศสูงสุดด้วยการให้
ทาส มีสองความหมาย
1) ความหมายแรก หมายถึง คนรับใช้ทั่วไป ที่ขายตนเอง ถูกจับกุม หรือลักพาตัวไปจากธุรกิจการค้ามนุษย์
แล้วบังคับให้เป็นทาส 2) ความหมายที่สองคือ ผู้ยอมกายถวายตัวให้กับสิ่งที่เชื่อถือ
หรือยอมตนให้ตกอยู่ในอำนาจของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น ทาสยาเสพติด ทาสเงิน ทาสความรัก
เป็นต้น
ทูต คือ ผู้ทำหน้าที่นำข้อความ
หรือข่าวสารไปแจ้งทั้ง ๒ ฝ่าย, ผู้สื่อสาร, ผู้ที่ได้รับมอบหมาย
หรือแต่งตั้งอย่างเป็นทางการให้เป็นผู้แทนไปยังต่างประเทศเพื่อเจรจา
หรือเจริญสันถวไมตรีเป็นทางราชการ
ทูตสันถวไมตรี
คือ เป็นบุคคลตัวแทนผู้สนับสนุนสาเหตุที่เฉพาะเจาะจง หรือปัญหาระดับโลก ปัจจุบันมักแต่งตั้งบุคคลสาธารณะผู้มีชื่อเสียงโดดเด่นเช่นดารา
นักธุรกิจให้ช่วยดำเนินงานจิตอาสาเพื่อสังคมต่าง ๆ
หรือให้เกียรติแสดงความคิดเห็นในเวทีระดับโลก แต่ก็อาจจะใช้สัตว์หายากซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของประเทศได้
เช่น ประเทศจีนใช้หมีแพนด้ายักษ์เป็นทูตสันถวไมตรี
เนรเทศ คือ ขับไล่ให้ออกไปจากถิ่น, บังคับให้ออกไปจากประเทศหรือถิ่นที่อยู่ของตน
ประท้วง คือ กระทำหรือแสดงกิริยาคัดค้านเพราะไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจอย่างยิ่ง
ปัญจมหานที
คือ แม่น้ำสายสำคัญในอินเดียเหนือทั้ง 5 สาย ในสมัยพุทธกาล ได้แก่ คงคา ยมุนา สรภู
อจิรวดี และมหี (ปัจจุบัน แม่น้ำคงคา และยมุนา ยังเรียกชื่อเดิม ส่วนแม่น้ำสายอื่น
ๆ มีการเปลี่ยนเรียกชื่อใหม่เช่น สรภู ปัจจุบันเรียกว่า ฆาฆรา , อจิรวดี
ปัจจุบันคือ รัปติ และมหี ปัจจุบันคือ คันธกะ)
ป่าหิมพานต์ คือ
ป่าที่อยู่ในเชิงเขาหิมาลัยใกล้กับอินเดียเหนือติดกับเนปาล และธิเบต ฯ ซึ่งมีตำนานเล่าว่ามีสัตว์แปลกประหลาดต่าง
ๆ ที่คนไม่เคยพบเห็นในความเชื่อของพุทธศาสนา ไชนะ และฮินดู ฯ
พระราชนัดดา
คือ หลานของพระราชา
ฝนโบกขรพรรษ คือ
ฝนสีแดง น้ำฝนวิเศษไม่เปียกผู้ที่ไม่ต้องการให้เปียก (เหมือนน้ำที่ตกลงบนใบบัว)
ตกลงแล้วไหลซึมซาบดินหายไปโดยเร็ว (ฝนสีน้ำตาลออกแดง เหลือง และดำ มีการตกในรัฐเกรละของอินเดีย
และศรีลังกาปัจจุบันค้นพบว่าการที่ฝนมีสีในอินเดียเกิดจากสปอร์ในอากาศ มีที่มาจากสาหร่ายสีเขียวชนิดหนึ่งจากสกุล Trentepohlia
ต่อมาชุดนักวิจัยต่างประเทศระบุสายพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตนี้ว่าคือ Trentepohlia
annulata)
มงคล คือ สาเหตุแห่งความเจริญ
หรือสิ่งซึ่งถือว่าจะนำสิริและความเจริญมาสู่และป้องกันไม่ให้สิ่งที่เลวร้ายมากล้ำกราย
มหาชาติ คือ คือชาติหรือชาดกที่ได้ชื่อว่ายิ่งใหญ่สุด
เพราะเป็นชาติสุดท้ายก่อนที่พระโพธิสัตว์จะมาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ
มีวิสัยทัศน์
คือ การมองการณ์ไกล ปัจจุบันหมายถึง การคิดคาดคะเนถึงเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตหลายสิบปี
ทำให้กำหนดเป้าหมายของหน่วยงานตนเองได้ถูกต้อง เพราะความฉลาดของบุคคลที่เป็นผู้นำ
ราชทูต คือ
ทูตของพระราชา
ราชสมบัติ คือ
สมบัติของพระราชา
สัตว์เลี้ยง คือ
สัตว์ที่มนุษย์นำมาเลี้ยง และดูแล ถือว่าเป็นทรัพย์ส่วนบุคคล
สัตว์หิมพานต์
คือ สัตว์มหัศจรรย์ในตำนาน ในนิทานที่เชื่อว่าอยู่ในป่าหิมพานต์
ซึ่งอยู่ที่เชิงเขาพระสุเมรุ ที่ตั้งอยู่เป็นยอดเขาที่สูงสุดในทิวเขาหิมาลัย
ปัจจุบันเรียกว่า “เขาเอเวอเรสต์”
สมบัติคู่เมือง
คือ ทรัพย์ หรือสิ่งมีค่าที่เป็นของบ้านเมือง
สรรเสริญ คือ กล่าวคำยกย่อง
เชิดชู การกล่าวคำชม เยินยอในคุณความดี
สลบ คือ
อาการหมดความรู้สึก หมดสติ จนหลับไปไม่รู้ตัว
สิริมงคล คือ
มิ่งขวัญ มงคล ความสุขสวัสดี
 |
|
|
|
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น